Skip Navigation LinksAna Sayfa > CITL&ITL

Gönüllü Karbon Piyasalarında Kayıt Sistemleri

 

Yasal düzenleme ve denetime tabii olan zorunlu piyasaların aksine, gönüllü piyasalarda talep tarafını oluşturmaya dönük emisyon azaltım hedeflerinin yönetimi söz konusu değildir. Bu durumun bir neticesi olarak, bu piyasalarda bölünmeler ve yaygın olarak mevcut ve tarafsız bilgiye erişimde yetersizlikler yaşanmaktadır (Bayon, Amanda, & Katherine, 2007). Aynı zamanda, bu piyasalarda ortak bir standardın olmayışı ve şeffaflığın ve kayıt sistemlerinin eksikliği bazı çevreci gruplar tarafından eleştrilmektedir (Bayon, Amanda, & Katherine, 2007). Ancak, son üç yıldan bu yana, sertifika sahipliklerinin izlenmesi ve geliştirilen sertifikaların bağımsız denetçiler denetiminde düzenlenmesi gibi uygulamalar, karbon varlıklarının likiditesi ve şeffaflığı açısından önem kazanmış olup 2009 yılı sonu itibariyle başlıca standartların bir kayıt sistemine bağlantılandırılmış olmaları dikkat çekicidir (Ecosystem Marketplace & Bloomberg Energy Finance, 2010).

 

Kayıt sistemlerinin başlıca rolleri arasında:

 

-     Sertifikaların satışının ve sahipliklerinin izlenmesi

-     Bilgi paylaşımı ile piyasaların etkinliğinin artırılması

-     Mükerrer sayımın(double counting) önüne geçilmesi

 

yeralmaktadır. Kayıt sistemleri iki kategoride sınıflandırılabilinir:

 

i)    Emisyon izleme kayıt sistemleri

-     Satın alan sahıs veya işletmelerin emisyonlarını ve azaltımlarını izler.

-     Referans değerler belirler ve emizyon azaltımlarının hesabını tutar

-     Üst Sınır Ticaret (Cap and Trade) sistemleri için önemli bir araçtır.

 

ii)   Karbon sertifika muhasebesi kayıt sistemleri

-     Sertifikalar, tahsisler ve denkleştirmelere(offset) dair işlemleri raporlar.

-     Değerli yeni emtialar, değiştirilebilir varlık sınıfları yaratır.

 

 

2009 yılı içerisinde gönüllü piyasanlardaki kayıt işlemlerinin, piyasadaki paylarını genişletmeye dönük ortaklıklar kuran ve devir almalar gerçekleştiren başlıca birkaç kayıt sistemi üzerinde yoğunlaştığı ve bunun bir yansıması olarak da satın alıcıların karbon denkleştirmelerinin kalitesine dair güvenlerinin arttığı gözlenmiştir (Ecosystem Marketplace & Bloomberg Energy Finance, 2010). Ecosystem Marketplace’in son tespitlerine göre gönüllü karbon piyasalarında bağımsız taraflara ait 17 kayıt sistemi faaliyet göstermekte. Bu kayıt sistemlerinden standart spesifik olarak nitelendirilenler ve bunların başlıca özellikleri Tablo… da verilmektedir. Yine 2009 yılı içerisinde bu piyasalarda işlem gören sertifikaların %51’lik bir oranının izlenmesi bir kayıt sistemi üzerinden gerçekleştirilmiş bulunuyor. Bu değer, bir önceki yıl bağımsız taraflarca işletilen kayıt işlemlerinin iki katına eşit (Ecosystem Marketplace & Bloomberg Energy Finance, 2010).

 

CITL

AB Emisyon Ticareti Sistemi (ETS) Kayıt Düzenlemesi 2216/2004/EC kapsamında, her üye ülke Topluluk Bağımsız İşlem Kayıtları (CITL) ve diğer ulusal sistemler ile bağlantılı ulusal bir kayıt sistemi oluşturur . Her ulusal kayıt sistemi Avrupa’daki tüm sistemlerin tek bir şemsiye altında güvenli, uyumlu ve düzgün entegrasyonunu sağlayan bu omurgaya bağlanır. CITL ile birlikte tüm kayıt sistemlerinin toplamı Kayıtlar Sistemi olarak işlemektedir. Etkilenen her kuruluşun emisyon tahsisleri kayıt sistemindeki hesaplarına aktarılır.

 

AB emisyon ticareti:

 

Kyoto birimlerini kullanan ulusal veya bölgesel emisyon ticareti sistemleri de uzlaşmalarını bu kayıt sistemleri üzerinden gerçekleştirirler.  Örneğin Avrupa Birliği emisyon ticaret sistemi ikinci fazı altında, AB emisyon tahsisleri bahsi geçen sistem altında ticareti yapılabilecek şekilde düzenlenmiş belirli Kyoto birimleridir. Bu nedenle AB emisyon tahsis işlemleri otomatik olarak Kyoto Protokolü altindaki işlemler olarak kayıt altına girer.

 

AB emisyon ticareti mevzuatı, Kyoto Protokolünde kabul edilen kuralların üzerine ve ötesine kurallar koyduğu için, bir ek işlem kayıt sistemi de Avrupa Komisyonu tarafından uygulanmaktadır. Topluluk Bağımsız İşlem Kaydı (CITL) sistemi AB Emisyon Ticaret Sisteminin 2005’teki başlangıcından beri yürürlüktedir ve şu an itibariyle AB kayıtları bu sistemler ile birlikle çalışmaktadır.

 

2008’deki Kyoto taahhüt döneminin başlangıcı için, AB kayıt sistemleri bağlantılarını CITL’den ITL’e çevirdiler. ITL (Uluslararası İslem Kayıt Sistemi) AB ve AB-dışı kayıt sistemleri tarafından önerilen işlemler üzerinde “Kyoto kontrolü” yapmaktadır. AB kayıt sistemlerini ilgilendiren işlemlerde, ITL bu işlemi CITL’e iletecek ve böylelikle CITL AB Emisyon Ticaret sistemi kapsamında tanımlanan ilave denetlemeler de yapılabilecektir.  

 

ITL

Kyoto Protokolü kapsamında belirlenen kurallara uyumlu olmalarını sağlamak için, kayıt sistemleri tarafından önerilen işlemleri doğrular. Her kayıt sistemi işlem önerisini, ITL’e gönderir. Her öneriyi inceleyen ITL, onay veya red ile birlikte öneriyi kayıt sistemine geri gönderir.  Onay alındıktan sonra, kayıt sistemleri alış-satış işlemini tamamlayabilir. Bir işlem reddedildiği takdirde, ITL, hangi kontrolün başarısız sonuçlandığına ilişkin bir kod gönderir ve kayıt sistemi böylelikle alış-satış işlemini sonlandırır.

Veri Değişim Standardları alış-satış işlemleri yürütülürken sistemlerin işlevlerini koordine eder. Bu standardlar ITL ile kayıt sistemleri arasındaki iletişimin teknik gerekliliklerini belirlerler. Aynı zamanda ITL tarafından yürütülen kontrollerin, tahsis edilmiş miktarların muhasebeleştirilmesi ve Kyoto mekanizmalarından yararlanılmasına dair Taraflarca kabul edilmiş kuralları somutlaştırarak, içeriğini belirlerler.

Her kayıt sistemi İnternet üzerindeki güvenli iletişim kanalları aracılığıyla ITL’e bağlanmak durumundadır.

ITL aşağıdaki otomatik kontrolleri yapmakla yükümlüdür: (www.cdmrulebook.org)

  1. Tüm işlemlerde: geri çekilen veya iptal edilen birimler; birden fazla kayıt sisteminde mevcut olan birimler; üzerinde uyuşmazlık bulunan ve çözülememiş olan birimler, uygunsuz biçimde taşınan birimler; karar 16/CMP.1’de belirtilen limitleri ihlal edecek şekilde olanlar dahil olmak üzere uygunsuz biçimde verilen birimler ve alış-satış işlemlerine katılması onaylanan tüzel kişilerin yetkilendirilmesi.
  2. Kayıt sistemleri arasındaki transferlerde: Mekanizmalara katılarak alış-satış işlemi yürüten tarafların uygunluğu, transferi gerçekleştiren tarafın taahhüt dönemi rezervinin ihlal edilmesi.
  3. Madde 12 kapsamında arazi kullanımı, arazi kullanım değişimi ve ormancılık projelerinden elde edilmiş Sertifikalandırılmış Emisyon Azaltım (CER) birimleri durumunda : 16/CMP.1 kararında belirtilen limitlerin ihlal edilmesi.
  4. Sertifikalandırılmış Emisyon Azaltım (CER) birimlerinin piyasadan çekilmesi durumunda: Madde 3, paragraf 1 (5/CMP.1, Ek, paragraf 42) kapsamındaki taahhütüne uygunluğa katkıda bulunmak  için CER’leri kullanan tarafların uygunluğu.